Edebiyat
ANADİLİ YAŞAMDIR; YASAKLANAMAZ…
“Hangi çiçek diğerini ‘sarı açtı’ diye ayıplar?
Edebiyat
Kafamda Bir Tuhaflık ve Vatan Millet Samatya Karşılaştırması: İstanbul'un Dönüşümünü Anlatan İki Roman
İstanbul’a İki Ayna: Vatan Millet Samatya ve Kafamda Bir Tuhaflık
Kültür & Sanat
MÜZİĞİN HATIRLATTIKLARI[*]
“Müzik gerçekliğin aynasıdır.”[1]
Kültür & Sanat
Türkiye'nin 68 Kuşağının Sanat, Kültür ve Estetik Tarihi
Türkiye’nin 68 Kuşağı denince insanların aklına hemen gençlerin sokaklara çıkışı, anti-emperyalist sloganlar, üniversite işgalleri ve devrimci örgütlenmeler geliyor. Aslında, Türkiye’nin 68 hareketi basitçe siyasi bir başkaldırı değildi. Burada kültürden sanata, estetikten gündel
Kültür & Sanat
Ölüme Giderken Rodriguez Dinlemek: Üç Fidan, Deniz Gezmiş ve 68 Kuşağının Kısa Estetik Tarihi
1968 yılı, dünya ve Türkiye tarihinin nadiren tanık olduğu türden bir kırılma noktasıdır. Paris'te öğrenciler barikat kurarken, Prag'da tanklar sokaklara inerken, Mexico City'de olimpiyat meşalesinin hemen yanı başında kan akarken, Berkeley'de Vietnam Savaşı’na karşı protestolar alevlenirken, İstanbul’da ve Ankara’da da gençler sokaklara dökülüyordu.
Kültür & Sanat
Yılmaz Güney, Yol ve Şiddetin Dışına Çıkmak: Seyit Ali Üzerine
Bir insanı kendi tarihsel bağlamı içinde mi anlamalıyız, yoksa bugünün ahlaki ölçütleriyle mi değerlendirmeliyiz? Bir insanın ürettiği anlam ile o insanın eylemleri arasındaki ilişkiyi nasıl kurmalıyız? Bir eserin değeri, onu üreten kişinin hayatına mı bağlıdır yoksa eserin kendi
Kültür & Sanat
Eleştiridir, İfade Özgürlüğüdür Karikatür
Baskı altındaki coğrafyamızda olduğu gibi, tüm benzer ülkelerde de en önde gelen sanat dallarındandır karikatür.
Müzik
Müziği Daha da Fazlası Yapan(lar)[*]
“Bence müzik duygusal düzeyde hissedilmesiyle, katıksız bir soyutluk sunmasıyla en yüksek sanat formudur. Müziğin yaratım fikrini en canlı, en sağlam biçimde ifade edebilen sanat olduğu anlamına geliyor.”[2] Nina Simone’un, “Caz sadece müzik değildir. Bir yaşam biçimidir. Bir var
Edebiyat
Ötekiler Nasıl Yaşar? New York Müşterek Meskenlerinde Gözlemler
Burcu Ünlü’nün bu makalesi, tarihin en güçlü kentsel tanıklıklarından birini çağrıştırıyor. Kent yoksulluğunu belgeleyen, zamanın toplumsal bilincini sarsan kaynaklar arasında özel bir yere sahip olan o eserleri hatırlatıyor. Örneğin, 1890’da yayımlanan How the Other Half Lives,
Edebiyat
Masumiyet Müzelerimiz
Son günlerde memleketimizde kültürel bir hava esiyor. Dizisi çekilen kitaplara eklenen Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi hakkında sosyal medyada, gazetelerde ve dergilerde fikirlerin , eleştirilerin bolca ortaya sunulduğunu görüyoruz.
Edebiyat
Edebiyatın Psikolojik İşlevi Üzerine Felsefi Bir İnceleme
Temel iddia şudur: İnsan, hakikati olduğu haliyle deneyimleyemez; onu olduğu gibi taşımak zihinsel olarak dayanılmazdır. Ancak bu aracılık, edebiyatın “yararlı olma” iddiasıyla yönlendirici, pedagojik veya ideolojik bir amaca bağlandığı noktada etik zeminini yitirir. Makale, kurm
Edebiyat
Pir Musa’nın Tanıklığıyla Dersim: Acı, Direnç, Umut…(*)
“Sığdırmaktır bir çocuğun alnına Ne varsa dünyada hayata dair”[1]
Edebiyat
“Zor Zanaat”tır Yazarlık
Yusuf Atılgan’ın, “Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı. Çoğunluk çabadan, yenilikten korkuyordu.” “Ya insanlar? Onların yaşamında her şey ayrıntı. Önemli olan yemek değil, yenecek yemeğin çeşididir; giysi değil giysinin çeşidi; ayakkabının çeşidi. Günlerin adı bile...”[2] di
Kültür & Sanat
Bir Aktör, Bir Heykeltraş ve Bir Ressam Olarak Anthony Quinn
Fotograf: https://www.anthonyquinn.com/
Edebiyat
Sürgünde Doğan Bir Edebiyat: Modern Kürt Romanının Hazin Hikayesi
Dilleri yasaklanan Kürt yazarlar, zorunlu sürgünlerini zamanla dinamik bir edebi geleneğin doğum alanına dönüştürdüler. Görüş21’in bu makalesinde, siyasi ve kültürel baskıların modern Kürt romanını nasıl İsveç ve Beyrut gibi küresel diaspora merkezlerine taşıdığını ve sürgünde bi Kültür & SanatGörünmeyen Tarih: Çingenelerin Sürgün, Kölelik ve Kültürel Direniş Hikâyesi
Çingenelerin Kuzey Hindistan’dan başlayan bin yıllık sürgün yolculuğu; kölelik tarihleri, kültürel direnişleri ve Roman kimliğinin görünmeyen yönleri… Bu söyleşimizde, Roman halkının tarih boyunca yaşadığı dışlanmayı, taşınabilir köleliği ve günümüzde süren kimlik mücadelesini, k
Edebiyat
Pablo Neruda: Aşkın, Politikanın ve Gizemin Şairi
Pablo Neruda, yoldaşı Salvador Allende ile birlikte…
Kültür & Sanat
Üsküdar’dan Öte”nin Şairleri(*)
“Her şey bir ilkle başlar Şiir bir sözcükle Aşk bir dokunuşla Gelecek bir adımla Unutma Hiçbir güç senden daha Güçlü değil”[1] Bilmem bilir misiniz?!
Kültür & Sanat
Mahpustan Aşka Dair Dizeler[*]
Gabriel García Márquez, “Şiir, insan varoluşunun biricik somut kanıtıdır,”[2] derken ekler Elias Canetti: “Nazik konuları açıklamanın en iyi yolu şiire başvurmaktı. Şiirler her duruma uyardı. Söylenilmek istenen şeyi çok dolaylı bir biçimde dile getirdikleri hâlde, ne anlatılmak
Kültür & Sanat
Zirvedeki Kürsüdür Sahne(miz)
“ve sen uçurumların ve karların üstünden götür götür beni güneşe”[1]
Kültür & Sanat
Hollywood'un Evrimi: Sessiz Filmlerden Dijital Yayına
Sinemanın basit bir görsel yanılsamadan küresel bir dijital güç merkezine dönüşümünü ele alacagiz bu makalede, Hollywood’un tarihini, Film Endüstrisini Gözler mercek altina almaya ve bu renkli ve büyülü endüstrinin evrimini, teknolojik dönüşümlerini ve kültürel etkilerini inceley
Sinema
Fransız Sineması: Sinematik İsyan ve Yeni Dalga'nın Kalıcı Etkisi
Sinemada bir devrim hayal edin. Her filmin aynı kalıplardan çıktığı, stüdyoların cilalı ve kusursuz kareler sunduğu bir dünya. Sonra bir grup genç yönetmen, el kameralarını alıp, doğal ışıkta çekimler yaparak tüm kuralları yıkıyor.1 İşte buna Yeni Dalga deniyor. Bu hareketin başl
Kültür & Sanat
Kırılgan Bir İkon ve Yorgun Bir Entelektüel: Marilyn Monroe ile Arthur Miller’ın Dramı
9 Haziran 1956 tarihinde New York'ta bir mahkeme salonunda gerçekleşen bir evlilik töreni, Amerikan kamu ve kültürel tarihinin en çok tartışılan ve en sık yanlış anlaşılan ikili ilişkilerinden birinin “resmî” başlangıcını temsil eder. Arthur Miller, Amerikan tiyatrosunun ahlaki v
Edebiyat
Yazmak Eylemi ile Sözün Gücü
Son zamanlarda yazmak eylemi ile sözün gücü “tartışılır”(?) oldu!
Kültür & Sanat
Sırrı Süreyya Önder: İletişimde Mizah, Samimiyet ve Derinlik
Azrail'in can dağıttığı görülmemiştir.
Edebiyat
Barbarları Beklerken
CP Cavafy'nin ünlü şiiri "Barbarları Beklerken", bir imparatorluğun çöküşünü ve içsel çürümesini derin bir şekilde ele alırken, modern dünyadaki jeopolitik durumları anlamamıza da ışık tutabilir. Şiir, imparatorluğun sakinlerinin liderlerine ve kurumlarına olan güvenlerini kaybet
Edebiyat
Anlatılmayanı Analtan; Görünmeyi Gösteren Hikayeler(*)
Bafra T-Tipi Kapalı Hapishanesi’ndeki Haydar Demir’in, ‘Kokulu Rüzgâr’[2] başlıklı kitabında ye alan öyküleri okuyunca Charles Bukowski’nin, “Derin hakikâtlerin, yazmanın… sırrı sadeliktir. Hayat sadeliğiyle derindir,” sözünü anımsamamak mümkün değil.
Kültür & Sanat
Maria Callas: Aşk, Güç, Tutku ve Bir Efsanenin Dramatik Sonu
Maria Callas, opera dünyasının en büyük ikonlarından biri olarak kabul edilir. Hem sanatını hem de hayatını derin bir tutku ve dramatik bir biçimde şekillendiren Callas, opera şarkıcılığını dönüştürmüş ve yüzyılın en büyük sanatçılarından biri olmuştur. Hem sanatsal hem de kişise
Kültür & Sanat
Filozof Yönetmenler'in Düşündürdükleri Ya da Yedinci Sanatın Felsefesi
Sinema meselesinde -biliyorum- çokça yazdım.[2] Ancak daha da yazmam gerektiğini Azime Cantaş ile İhsan Koluaçık editörlüğündeki, Burak Bakır (s.11), Fırat Osmanoğulları (s.45), M. Talha Altınkaya (s.74), Çiçek Topçu (s.102), Emre Doğan (s.128), Eylem Şen (s.156), Emel Yuvayapan
Edebiyat
Martin Eden’ın Açtığı Yol: Nietzsche, R. Wagner, Böyle Buyurdu Zerdüşt, R. Strauss
Bir önceki yazıda değerlendirdiğimiz Martin Eden karakterinin arkasında duran Herbert Spencer’ı romanda çok net olarak görüyoruz. Friedrich Nietzsche de kuvvetli olarak duruyor ama O’nu Spencer kadar açık göremiyoruz. Bu durumda, Martin Eden’ı çok daha iyi anlamak için Nietzsche’
Kültür & Sanat
Bir Hayalî Konuşma: Dante'nin Modern Dünyaya Seslenişi
Saygıdeğer insanlar, 24. İtalyan Dili Haftası vesilesiyle sizlere seslenmekten büyük bir onur duyuyorum. Bu yılın teması "İtalyanca ve Kitaplar: Satır Arasındaki Dünya" olup, İtalyan dili, edebiyatı ve kitaplar arasındaki ilişkiye vurgu yapmaktadır. Bugün yalnızca bir dilin estet
Sinema
Amadeus ve Yengeç Sepeti
1984 yapımı "Amadeus" Peter Shaffer'ın oyunundan uyarlanmış, yönetmen Milos Forman’ın elinden çıkmış biyografik bir drama filmidir. Film kadar derindir ki, kaç kez izlediğimi, Viyana'daki o müzikal sahnelerde kaç kez kaybolduğumu hatırlamıyorum. Yıllar sonra İstanbul Devlet Tiyat
Kültür & Sanat
1930’lar Türkiyesi’nde Müziğin Ekonomi-Politiği (Prof. Dr. Bilen Işıktaş)
İyi bir sanatçı, yalnızca yaratıcı becerileriyle değil, aynı zamanda entelektüel derinliğiyle de ön plana çıkmalıdır. Hem düşünsel hem de sanatsal yaratıcılığı harmanlayan sanatçılar, dönemlerinin ötesine geçerek insanlığın kolektif hafızasında yer edinirler. Bu bakış açısıyla el
Kültür & Sanat
Frankfurt Kitap Fuarı'na Doğru
Kitap fuarları, yalnızca kültürel alışverişin değil, aynı zamanda büyük bir ticari hareketliliğin yaşandığı platformlar olarak da öne çıkıyor. Bu bağlamda, Frankfurt Kitap Fuarı, diğer fuarlardan farklı bir konuma sahip. İlk kez 1949 yılında, Almanya’nın savaş sonrası toparlanma
Edebiyat
İyi ki Yazdılar(*)
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın, “Öyle bir devir ki; bilen yazmıyor susuyor, bilmeyen yazıyor susmuyor...” ifadesinde betimlenen bir kesitte; yine de ve her şeye rağmen Malcolm Stevenson Forbes’in, “Kâğıda dokunan kalem, kibritten daha çok yangın çıkarır”; Edward Bulwer’in, “Kalem, kılıç
Kültür & Sanat
Toplumsal Manifestodur Müzik!
Toplumsal hafıza müziğin notlarında saklı; o bir ışıktır ve dünya da onunla aydınlanır. Tam da bunun için “Ağır ağır ölürler; okumayanlar, müzik dinlemeyenler, vicdanlarında hoşgörüyü barındıramayanlar,” diye uyarır Pablo Neruda herkesi…
Edebiyat
Ölümünün 100. Yılında KAFKA ÜZERİNE ÇEŞİTLEMELER
Tanzanya İşbirliği Forumu Başkanı
Edebiyat
Giderek Eksiliyoruz: Firuzan, Marion Levi…(*)
Yazmak, yaşam serüveninin tarihe tanıklığı, taraflığıdır; hem de “Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmazsam deli olacaktım,”[2] satırlarındaki tutkuyla ve “Edebi eserler, insanı yeni ve mesut, başka iyi ve güzel bir dünyaya götürmeye yardım etmiyorlarsa neye yarar?
Sinema
İstanbul Dışında: Nuri Bilge Ceylan'dan “Kuru Otlar Üstüne”
Küçük hikayelerle büyük seyler anlatmak: Nuri Bilge Ceylan'ın filmleri Türk toplumunun adeta bir mikrokozmosu Fotoğraf: Eksystent Filmverleih
Kültür & Sanat
Umut Işığının Duruşudur Resim (ile Ressam)
Resim ve ressam(lar) konusunda epeyce yazmış[2] olsam da, bir şeylerin hâlâ eksik olduğu, “tamamlanması” gerektiği kanısındayım. Çünkü hayata, hakikâte dokunan resmin (ve ressamın) bir dünya olduğunu ve ressamın karşımıza çıkardığı her tablonun derin bir anlam, estetik anlatım sü
Edebiyat
Mitostan Masala, Masaldan Hayata… Gazel'in Şahmaran'ı(*)
Gazel Bulut’u olasıdır ki tanımıyorsunuz. Ya da cezaevleri konusunda biraz daha duyarlı olanlarınız, onu önce gazetecilikten tutuklanan, tahliyesinin ardından da bu kez “örgüt üyeliği” suçlamasıyla 10 yıl 10 aya mahkûm olan, ve gerisinde iki aylık bir bebek bırakarak önce Muğla,
Kültür & Sanat
Anıtsal Olmayan Bir Anıt: Ludwig van Beethoven'in 9. Senfonisi ve Evrensel İdealler
Ludwig van Beethoven'in 9. Senfonisi, aynı zamanda "Koro Senfonisi" olarak da bilinir. Tam adı "9. Senfoni, d minor, Op. 125"dir. Bu senfoni, Beethoven'ın 1822-1824 yılları arasında bestelediği ve dünya müziğinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen eseridir.
Edebiyat
Vicdanı Şiirine Dahil Etti Salih Bolat(*)
Salih Bolat ile, 70’li yılların başında, Çıkrıkçılar Yokuşu’ndaki -bol cıgara dumanlı- ‘Petek’ edebiyat dergisi bürosunda tanışmıştım.
Edebiyat
Wolfgang Borchert'in Hayatı ve Eserleri
Alman yazar Wolfgang Borchert sadece 26 yil yaşadı. Kısa yaşamı savaş ve hastalıklarla geçti. Savaş yıllarındaki çetin deneyimleri, savaşın yazınsal çalışmalarının ana teması haline gelmesine yol açtı. Savaş sonrası eserleri " yıkıntı edebiyatı " olarak adlandırılan türün en iyi
Edebiyat
İthaka Yolunda Bir Sürgün(*)
Attila İlhan’ın “Hayat Bilgisi”ne dahil ettiği bir sanat dalı olarak edebiyat hüneridir, başka türlü söylemektir, itiraftır, meydan okumadır.
Kültür & Sanat
Müziğin Önemi ve Hatırlattıkları
George Bernard Shaw’ın, “Bol şekerli bir orkestra eşliğinde sunulan birkaç ucuz melodi,” betimlemesine “Hayır” deyip, müziği önemseyen ve Aldous Huxley’in, “Sessizlikten sonra ifade edilemeyeni ifade etmeye en yakın şey müziktir,” ifadesine büyük önem atfedenlerdenim…
Kültür & Sanat
Acı Taşlarından Umudu Yazmak…(*)
“Sanat bir ayna değil, bir çekiçtir,” der Leon Trotsky, “yansıtmaz, şekillendirir.”[2] “Sanatçılar huzuru bozmak için buradalar,” diye ekler James Baldwin…
Kültür & Sanat
Ankara'nın İçki Kültürü ve Meyhaneleri (1)
Ankara, Türkiye’nin başkenti olarak sadece siyasi ve kültürel bir merkez değil aynı zamanda tarih boyunca farklı kültürlerin buluşma noktası olmuş bir şehirdir. Bu zengin tarihin bir yansıması olarak Ankara’da geçmişten günümüze uzanan birçok içkili lokanta açılmış ve kapanmıştır
Edebiyat
Fakir Baykurt Roman Ödülü'nün 2023 Yılı Kazananı Belli Oldu
“BUL BENİ ANNE”
Edebiyat
Aşka ve Hayata Dair Tutkulu Dizeler(*)
İzmir’in Şakran 2. Nolu T-Tipi Zindanı’nda yatan Hasan Şeker’in, ‘İki Acı Esinti’[2] başlıklı şiir kitabı; aşka ve hayata dair tutkulu dizeleriyle çıkageldi postadan…
Sinema
Ütopya Kaybına Karşı Politik Sinema(*)
“Bu çağın asıl salgınının, ütopya kaybı; ütopyayı yitirip, döngüye teslim olmak” olduğundan şüphe duymuyor ve bu hâlin en iyi özetinin de, “Olduğum şeyle olmadığım şey arasında, hayal ettiğim şeyle hayatın beni yaptığı şey arasında bir boşluğum...”[2] itirafı olduğunu düşünüyorum
Kültür & Sanat
Bugünlerde Müziğe Daha da Fazla Muhtacız(*)
Platon ve Konfüçyüs müziğe ahlâkın bir parçası olarak bakarken; Friedrich Nietzsche’nin “Müziksiz hayat hatadır,” ifadesindeki üzere müzik hayatın ta kendisidir.[2]
Sinema
Umudun Adı ve Devrime Çağrıydı Yılmaz Güney(1)
Reis Çelik’in, “Düzene başkaldırmış korkusuz bir devrimci”[3] diye betimlediği Onu; hayatının her alanında uçlarda yaşayan korkusuz, sahici insanı; hakikât savaşçısı komünist Yılmaz Güney’i nasıl anlatabiliriz? Bunu çok düşündüm. Sorumun yanıtını da yine Yılmaz Güney’in üç karesi
Kültür & Sanat
"Kuyruklu Yıldız" dı, Komet'ti O…(*)
Asıl adı Gürkan Coşkun’du; Çorumlu ve Parisli idi. 25 Eylül 2022’de 81 yaşında kaybettik Onu…
Kültür & Sanat
"Yazmak"tan Anladığım
“Yazmak” konusunda -söylediklerimle birlikte![2]- altını çizeceğim ilk şey, onun cüretkâr bir yüreklilik olduğudur.
Edebiyat
Darbe Romanları ve Edebiyat(*)
Sanat nedir, edebiyat nedir, sorularına verilen yanıtlar değişkenlik gösterirken, “Sol kültürü… estetik bilinci geliştiren gerçekçi yapıtları savundum,”[2] haykırışıyla “Sanatta Star Sistemi”ne başkaldıranlardandır Cengiz Gündoğdu ve tam da bunun için yazdıklarıyla müthiş önemlid
Edebiyat
Yazar(lar)ın Eylemidir Yazmak(*)
Yazmak, tasarımla ilintili bir gerçek ve yaratıcı bir eylemdir; eylem olarak ele alındığındaysa toplumsallaşabilen/ dönüşebilen hakikâtin kendisidir.
Edebiyat
Şiir İlla da Şiir!(*)
Johann Wolfgang von Goethe’nin, “Gökyüzüne çizilmiş resimdir;” Friedrich Hegel’in, “Güzel sanatların en üstünü ve en zor olanı,” diye tanımladıkları şiir -eskilerin deyimiyle- “İnsani bir mefkure”dir; Ahmet Hamdi Tanpınar’a göre, “Saf bir lisan”dır.
Kültür & Sanat
Despotların Karikatürden Korkmaları Boşuna Degil!(*)
“Karikatür”ün tarifiyle başlamayacağım yazacaklarıma; “İyi de o ne” mi diyorsunuz? El cevap: Aşkın Ayrancıoğlu’nun yapıtlarıdır.
Kültür & Sanat